ŞENOL DÖNDER

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir

Ticari Defterlere İlişkin Tebliğde Yapılan 2025 Değişiklikleri

Ticaret Bakanlığı ile Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ortaklaşa yayımlanan ve 10 Temmuz 2025 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik tebliğiyle birlikte, Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ’de bir dizi önemli değişiklik yapılmıştır. Bu değişiklikler, özellikle anonim şirketlerin pay senetlerine, elektronik defter uygulamalarına ve noter işlemlerine yönelik önemli güncellemeler içermektedir.

Aşağıda bu değişikliklerin her biri detaylıca açıklanmıştır.

1. Hamiline Yazılı Pay Senetlerine İlişkin Bildirim Yükümlülüğü Güncellendi

Önceki Hâli:

“Hamiline yazılı pay senedi sahibi olduğunu ispat edenler”

Yeni Hâli:

“Hamiline yazılı pay senedinin zilyedi bulunduğunu ispat eden ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna bildirilenler”

Açıklama:

Bu değişiklik, anonim şirketlerde hamiline yazılı pay sahipliğinin ispatı konusunda önemli bir sıkılaştırma getiriyor. Artık yalnızca pay senedinin fiziksel sahibi olduğunu beyan etmek yeterli değil; kişinin zilyetliğini (fiili elinde bulundurma) ispat etmesi ve Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) nezdinde bildirimde bulunmuş olması şart koşuluyor.

Bu, hem pay sahipliği işlemlerinin şeffaflığını artırmakta, hem de sahtecilik ve vergi kaçırma risklerini azaltmayı hedeflemektedir.

2. Defter Açılış Süresi 15 Günden 30 Güne Çıkarıldı

Önceki İfade:

“onbeş”

Yeni İfade:

“otuz”

Açıklama:

Tebliğin 12. maddesinde yapılan bu değişiklik, defter açılış onayının yapılma süresini 15 günden 30 güne çıkarmaktadır. Bu sayede, defter açılışı için süre uzatılmış ve uygulayıcıların daha rahat hareket etmesi sağlanmıştır.

 Bu esneklik özellikle yeni kurulan şirketlerde ve olağan dışı durumlarda noter işlemleri için zaman baskısını azaltacaktır.

3. Yeni Defter Açılışında Noter İbraz Şartları Yenilendi

Yeni Hâli:

“Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defterinin yenilenmesinin gerektiği durumlarda açılış onayı yapılacak yeni defter, kullanımına son verilecek defterle veya zayi edilmişse zayi belgesi ile birlikte notere ibraz edilir.”

Açıklama:

Bu düzenleme, şirketin bazı ticari defterlerini yenilemesi gerektiğinde, önceki defterin ibraz edilmesi zorunluluğunu açıkça ortaya koyar. Eğer defter zayi olmuşsa, zayi belgesinin ibrazı yeterli sayılacaktır.

Bu değişiklik, usulsüz defter yenileme işlemlerini önlemeyi ve noterlerin belgeleri daha sağlıklı kontrol etmesini hedeflemektedir.

4. “Maliye” Yerine “Hazine ve Maliye” İbaresi Kullanılacak

Önceki İfade:

“Maliye”

Yeni İfade:

“Hazine ve Maliye”

Açıklama:

Bu teknik değişiklik, kurum adlarının güncel mevzuata uygun hale getirilmesi amacıyla yapılmıştır. Artık tüm düzenlemelerde “Hazine ve Maliye Bakanlığı” tam ifadesi kullanılacaktır.

Kurumsal netlik ve tutarlılık sağlanması bakımından önemlidir.

5. Elektronik Defterlere Yönelik İkili Tebliğ Rejimi

Yeni Madde 23:

Elektronik ortamda tutulacak işletmenin muhasebesiyle ilgili defterler için 13/12/2011 tarihli Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No:1); muhasebeyle ilgili olmayan pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, müdürler kurulu karar defteri ile genel kurul toplantı ve müzakere defteri için ise 14/2/2025 tarihli Tebliğ hükümleri uygulanacaktır.

Açıklama:

Bu düzenleme, elektronik defter uygulamasında hangi tebliğin hangi defterlere uygulanacağına açıklık getirmektedir:

Bu netlik sayesinde, muhasebeciler, mali müşavirler ve yazılım firmaları uygulamada hata yapma riskinden korunmuş olur.

 6. Tebliğlerin Yürütülmesi ve Yürürlüğe Giriş

• Yeni Madde 25 ve Madde 8:

  Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı ile Hazine ve Maliye Bakanı birlikte yürütür.

• Madde 7:

  Tebliğ, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu hükümler, yönetimsel ve hukuki çerçevenin ortak sorumlulukla yürütülmesini sağlamaktadır.

Sonuç ve Değerlendirme

Bu tebliğ değişiklikleri, şirketlerin defter tutma süreçlerini dijitalleştirme ve yasal uyumluluğu artırma yönünde önemli bir adımdır. Özellikle:

• Hamiline yazılı pay senetleriyle ilgili MKK bildirimi zorunluluğu

• Elektronik defterlerin ayrıştırılması

• Defter açılış süresinin uzatılması

gibi düzenlemeler, hem vergi uyumu, hem de ticari şeffaflık açısından olumlu karşılanmalıdır.