Cengiz DEMİR

Yeminli Mali Müşavir-Bağımsız Denetçi

28 Mart 2026 Tarihli 33207 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 592 sıra nolu Vergi Usul Kanunu genel tebliği ile,  213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 1 inci maddesinde yer alan yetkiye dayanılarak, vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarına ilişkin yetkili uzlaşma komisyonlarının belirlenmesi bu Tebliğin amacını ve kapsamını oluşturmaktadır.

Konuya ilişkin Açıklamalar:

1-213 sayılı Vergi Usul Kanununun; Ek 1 inci maddesinde; “Mükellef  tarafından, ikmalen, re ’sen veya idarece tarh edilen vergilere ilişkin vergi zıyaı cezaları ile 2026 yılı için 40.000 Türk lirasını aşan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının (359 uncu maddede yazılı fiillerle vergi zıyaına sebebiyet verilmesi halinde kesilen ceza ile bu fiillere iştirak edenlere kesilen ceza ve 370 inci maddenin (b) fıkrası kapsamında kendilerine ön tespite ilişkin yazı tebliğ edilen mükelleflere mezkur maddeye göre kesilen ceza hariç) tahakkuk edecek miktarları konusunda, vergi zıyaına sebebiyet verilmesinin kanun hükümlerine yeterince nüfuz edememekten ya da 369 uncu maddede yazılı yanılmadan kaynaklandığının veya bu Kanunun 116, 117 ve 118 inci maddelerinde yazılı vergi hataları ile bunun dışında her türlü maddi hata bulunduğunun veya yargı kararları ile idarenin ihtilaf konusu olayda görüş farklılığının olduğunun ileri sürülmesi durumunda, idare bu bölümde yer alan hükümler çerçevesinde mükellefler ile uzlaşabilir. Uzlaşmaya konu edilebilecek usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tespitinde cezayı gerektiren fiil bazında kesilecek toplam ceza tutarı dikkate alınır ve 2026 yılı için bu ceza 40.000 Türk lirasını aşmayan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları için Kanunun 376’ncı maddesindeki indirim oranı %50 artırımlı olarak uygulanır…

Bu maddeye de şöyle bir örnek verilebilir: diyelim ki şirketinize 35.000 TL özel usulsüzlük cezası kesildi. VUK 376.maddede ki indirim oranı %50 olduğundan, %50 artırımlı oranı %75 olmakta ve 35.000 TL*%75=26.250 TL indirim tutarına tekabül etmektedir. Şirketiniz ilgili cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde VUK 376.maddesinden yararlanmak istediğinizde ödeyeceğiniz ceza (35.000 TL-26.250 TL=) 8.750 TL olmaktadır.

Şirketinize 100.000 TL özel usulsüzlük cezası kesildiğinde ise VUK 376.maddede ki indirim oranı %50 olduğundan, 100.000 TL*%50=50.000 TL indirim tutarına tekabül etmektedir. Şirketiniz ilgili cezasının tebliğinden itibaren 30 gün içinde VUK 376.maddesinden yararlanmak istediğinizde ödeyeceğiniz ceza (100.000 TL-50.000 TL=) 50.000 TL olmaktadır. Cezanın 40.000TL yi aşmasından dolayı ilave %25 indirim oranı uygulanmayacaktır.

2-Sürekli, geçici ve merkezi uzlaşma komisyonlarının teşkili, uzlaşmaya müracaat etmeye yetkili olanların belirlenmesi, uzlaşmanın şekli, uzlaşmaya konu edilebilecek vergi, resim ve harçlara ilişkin cezaların belirlenmesi, uzlaşma komisyonlarının yetkileri, uzlaşmanın yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca çıkarılacak bir Yönetmelikle düzenlenir…”,

Mükerrer 414’üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu Kanunda yer alan maktu hadler ile asgari ve azami miktarları belirtilmiş olan para ile ödenecek ceza miktarları, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak bu Kanun uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan maktu had ve miktarların yüzde beşini aşmayan kesirler dikkate alınmaz. Cumhurbaşkanı, bu suretle tespit edilen had ve miktarları yarısına kadar artırmaya veya indirmeye, nispi hadleri ise iki katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye veya tekrar kanuni seviyesine getirmeye yetkilidir.” hükümleri yer almaktadır.

3- Vergi dairesi/bağlı vergi dairesi (mal müdürlüğü) uzlaşma komisyonlarının yetkisini aşan uzlaşma talepleri ilgili defterdarlık uzlaşma komisyonunca, bunların yetkisini aşan uzlaşma talepleri ise sırasıyla Vergi Daireleri Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu veya Merkezi Uzlaşma Komisyonunca incelenip sonuçlandırılacaktır.

4– Uzlaşma görüşmesinin yapılacağı yetkili komisyon, vergi/ceza ihbarnamesinde yer alan vergi zıyaı cezası tutarı esas alınmak suretiyle belirlenecektir. Aynı yıl veya muhtelif yıllar için birden fazla vergi zıyaı cezası kesilmesi durumunda, yetkili komisyon en yüksek ceza tutarını içeren vergi/ceza ihbarnamesine göre belirlenecektir. Uzlaşmada birliğin sağlanması bakımından, diğer vergi/ceza ihbarnamelerine ilişkin uzlaşma talepleri de ceza tutarı en yüksek olan vergi/ceza ihbarnamesindeki tutara göre belirlenen yetkili uzlaşma komisyonunda görüşülecektir.

5- Vergi dairesi/bağlı vergi dairesi (mal Müdürlüğü) uzlaşma komisyonlarının yetkisini aşan uzlaşma talepleri ilgili defterdarlık uzlaşma komisyonunca, bunların yetkisini aşan uzlaşma talepleri ise sırasıyla Vergi Daireleri Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu veya Merkezi Uzlaşma Komisyonunca incelenip sonuçlandırılacaktır.

6- Uzlaşma görüşmesinin yapılacağı yetkili komisyon, vergi/ceza ihbarnamesinde yer alan usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezası tutarı esas alınmak suretiyle belirlenecektir. Aynı yıl veya muhtelif yıllar için birden fazla usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezasının kesilmesi durumunda, yetkili komisyon en yüksek ceza tutarını içeren vergi/ceza ihbarnamesine göre belirlenecektir. Uzlaşmada birliğin sağlanması bakımından, diğer vergi/ceza ihbarnamelerine ilişkin uzlaşma talepleri de ceza tutarı en yüksek olan vergi/ceza ihbarnamesindeki tutara göre belirlenen yetkili uzlaşma komisyonunda görüşülecektir.

7- Uzlaşma kapsamına alınan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tutarı, 213 sayılı Kanunun mükerrer 414 üncü maddesi uyarınca, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesine göre tespit edilen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle belirlenecek olup belirlenen tutarlar Hazine ve Maliye Bakanlığınca Resmî Gazete ’de ilan edilecektir. Usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasının uzlaşma kapsamına girip girmediğinin tespitinde tarhiyat sonrası uzlaşma için vergi/ceza ihbarnamesinin tebliğ tarihinde geçerli olan 213 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesindeki 5.000 Türk liralık (2026 yılı için 40.000 Türk lirası) tutarın, mezkûr Kanunun 414’üncü maddesi gereğince artırılmış hali dikkate alınacaktır.

8– Aynı yıl veya muhtelif yıllar için usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezaları ile birlikte vergi zıyaı cezaları için de uzlaşma başvurusunda bulunulması halinde, yetkili uzlaşma komisyonunun tespiti için vergi zıyaı cezası tutarları dikkate alınacaktır. Vergi ziyaı cezası tutarı hangi uzlaşma komisyonunun yetkisinde kalıyorsa, kesilen diğer ceza/cezalar için yapılan uzlaşma talepleri de uzlaşmada birliğin sağlanması bakımından aynı uzlaşma komisyonunda görüşülecektir.

9- Uzlaşma komisyonlarının uzlaşma konusu yapabilecekleri vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının tutarları, uzlaşma görüşmelerinin mahallinde hızlı bir şekilde sonuçlandırılması amacıyla ve gerekli görülen diğer hallerde iller veya il grupları itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenir.

ÖZETLERSEK,

1-213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 1’inci maddesindeki yetkiye dayanılarak çıkarılan Tebliğin temel amacı, vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından uzlaşma talebinin hangi komisyon tarafından inceleneceğini belirlemektir. Bu yönüyle düzenleme, yeni bir uzlaşma kurumu oluşturmaktan ziyade, mevcut uzlaşma sisteminde görevli mercileri ve uygulama ölçütlerini somutlaştırmaktadır.

2- Tebliğe göre, vergi dairesi veya bağlı vergi dairesi uzlaşma komisyonunun yetkisini aşan başvurular önce ilgili defterdarlık uzlaşma komisyonuna, bunun da yetkisini aşan dosyalar ise sırasıyla Vergi Daireleri Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu veya Merkezi Uzlaşma Komisyonuna taşınacak. Böylece başvurunun hangi idari kademede ele alınacağı, dosyadaki ceza tutarına göre belirlenecektir.

3-ÖZET:

1-Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 592), 213 sayılı Vergi Usul Kanununun ek 1’inci maddesindeki yetkiye dayanılarak çıkarılarak, tebliğin temel amacı, vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları bakımından uzlaşma talebinin hangi komisyon tarafından inceleneceğini belirlemektir. Bu yönüyle düzenleme, yeni bir uzlaşma kurumu oluşturmaktan ziyade, mevcut uzlaşma sisteminde görevli mercileri ve uygulama ölçütlerini somutlaştırıyor.

2-Tebliğe göre, vergi dairesi veya bağlı vergi dairesi uzlaşma komisyonunun yetkisini aşan başvurular önce ilgili defterdarlık uzlaşma komisyonuna, bunun da yetkisini aşan dosyalar ise sırasıyla Vergi Daireleri Koordinasyon Uzlaşma Komisyonu veya Merkezi Uzlaşma Komisyonuna taşınacaktır. Böylece başvurunun hangi idari kademede ele alınacağı hususu, dosyadaki ceza tutarına göre belirlenecektir.

3-Vergi ziyaı cezası uzlaşma başvurularında yetkili komisyon belirlenirken, vergi/ceza ihbarnamesindeki vergi ziyaı cezası tutarı esas alınacaktır. Aynı yıl ya da farklı yıllara ait birden fazla ceza varsa, komisyon belirlenirken en yüksek ceza tutarını içeren ihbarname dikkate alınacaktır. Ayrıca uygulamada birlik sağlanması amacıyla, diğer ihbarnamelere ilişkin uzlaşma talepleri de aynı yetkili komisyonda görüşülecektir. Bu düzenleme, dağınık başvuru ve farklı komisyonlarda parçalı inceleme riskini azaltmaktadır.

4-Usulsüzlük cezası uzlaşma ve özel usulsüzlük cezası uzlaşma bakımından da aynı mantık benimsenmiştir. Yetkili komisyon, ihbarnamede yer alan usulsüzlük veya özel usulsüzlük cezası tutarına göre belirlenecek; birden fazla ceza varsa yine en yüksek ceza tutarı esas alınacaktır. Böylece hem vergi ziyaı cezalarında hem de usulsüzlük türü cezalarda tek merkezli ve tutarlı bir uzlaşma değerlendirmesi hedeflenmektedir.

5-Tebliğin dikkat çeken yönlerinden biri, 2026 uzlaşma sınırı bakımından yaptığı açık vurgudur. Metne göre, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezasının uzlaşma kapsamına girip girmediğinin tespitinde, VUK ek 1’de yer alan 5.000 TL’lik temel tutarın yeniden değerleme hükümleri çerçevesinde artırılmış hali esas alınacak; Tebliğ bunu açıkça “2026 yılı için 40.000 Türk lirası” olarak ifade etmektedir. Bu nedenle 2026 yılında tarhiyat sonrası uzlaşma değerlendirmesinde kritik eşik 40.000 TL uzlaşma sınırı olarak öne çıkmaktadır.

6- Önemli olan diğer husus, aynı dosyada hem vergi zıyaı cezası hem de usulsüzlük/özel usulsüzlük cezası varsa, yetkili komisyon belirlenirken esas alınacak ölçüt vergi zıyaı cezası tutarıdır. Yani karma dosyalarda belirleyici unsur, vergi zıyaı cezasının hangi komisyonun görev alanında kaldığı ve diğer cezalara ilişkin uzlaşma talepleri de aynı komisyonda ele alınır. Bu da uygulamada bütüncül değerlendirme sağlamaktadır.

7-Dikkat edileceği üzere tebliğde, uzlaşma komisyonlarının tam parasal yetki sınırlarını tek tek bu metinde saymamaktadır. Bunun yerine, bu sınırların iller veya il grupları itibarıyla Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirleneceğini düzenlemektedir. Dolayısıyla Tebliğ, sistemin çerçevesini çiziyor; ayrıntılı yetki dağılımı ise idarece ayrıca belirlenecektir.

Sonuç olarak VUK 592, mükellefler ve uygulayıcılar açısından özellikle şu üç başlıkta önem taşıyor:

1. Yetkili uzlaşma komisyonları daha açık hale gelmektedir.
2. Birden fazla cezada en yüksek ceza tutarı ölçütü benimsendiği için başvuru yeri netleşmektedir.
3. 2026 yılı için 40.000 TL eşiği, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarının uzlaşma kapsamına girip girmediği bakımından belirleyici hale gelmektedir. Yani 40.000 TL’nin altında olan usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları uzlaşma kapsamında değerlendirilmeyecek ancak 376.madde kapsamında indirim talepleri kabul edileceği tabidir. Bu işlem dairede yoğun olan uzlaşma taleplerinin azalmasının sağlanması hedeflenmektedir. Tebliğin yayımlandığı tarih olan 28.03.2026 tarihinde yürürlüğe girmekte ve hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürüteceği belirlenmiştir.

Faydalı olmasını diler, saygılarımı sunarım.