1. Giriş

Gelir İdaresi Başkanlığı İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı, bir özelge talebine cevap vererek, “256- Diğer Maddi Duran Varlıklar” hesabında yer alan eski eşyaların, enflasyon düzeltmesi uygulamasında parasal olmayan kıymet olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceğini açıklamıştır.

2. Vergi Usul Kanunu ve Genel Tebliğlere İlişkin Düzenlemeler

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun mükerrer 298. maddesinin (A) fıkrası ve 555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği çerçevesinde, enflasyon düzeltmesinde kullanılan kıymetler parasal ve parasal olmayan olarak ikiye ayrılmaktadır.

• Parasal Kıymetler: Türk Lirası’nın değerindeki değişikliklere rağmen nominal değeri aynı kalan ve satın alma güçleri fiyat hareketlerine göre ters yönde değişen kıymetlerdir. (Örneğin, yabancı paralar parasal kıymet olarak kabul edilir.)
• Parasal Olmayan Kıymetler: Parasal kıymetler dışında kalan, ulusal para birimindeki değişikliklere rağmen satın alma güçleri değişmeyen kıymetlerdir. Bu kıymetler, enflasyon düzeltmesi yapılacak kıymetler arasında yer alır.

3. Enflasyon Düzeltmesi Uygulaması ve Parasal Olmayan Kıymetler

Enflasyon düzeltmesi, parasal olmayan kıymetler üzerinde uygulanır. Çünkü bilançoda görünen parasal olmayan kıymetler, enflasyon etkilerinden arındırılmalıdır. Ancak, parasal kıymetler, nominal değerleri değişmediği için enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

4. Parasal Olmayan Kıymetlerin Tespiti

Gelir İdaresi Başkanlığı’nın açıklamalarına göre, “256- Diğer Maddi Duran Varlıklar” hesabında yer alan eski eşyaların (örneğin, tablo, maşrapa, çeşme musluğu, kazan, ibrik, bakraç vb.) enflasyon düzeltmesinde parasal olmayan kıymet olarak kabul edilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Ancak, bu kıymetlerin parasal olmayan mı yoksa parasal mı olduğu öncelikle tespit edilmelidir.

5. Genel Tebliğ ve Uygulama

555 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’nde yer alan açıklamalar doğrultusunda, enflasyon düzeltmesinde dikkate alınacak kıymetler aşağıdaki gibi sınıflandırılmaktadır:

6. Sonuç ve Uygulama

Gelir idaresi Başkanlığının 22.05.2024 tarihli özelgesinde, 256- Diğer Maddi Duran Varlıklar hesabında yer alan eski eşyaların, enflasyon düzeltmesi kapsamında parasal olmayan kıymetler olarak kabul edilmesi gerektiği ve bu kıymetlerin enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiği belirtilmiştir. Ancak bu kıymetlerin türü, parasal veya parasal olmayan olarak ayrılmadan önce belirlenmelidir.

7. Özelge ve Vergi Durumu

Bu özelge, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 413. maddesi uyarınca verilmiş olup, vergi incelemesi, yargı veya uzlaşma durumunda yanlış bilgi verilmişse geçersiz olacaktır. Ayrıca, özelgede yer alan bilgiler doğrultusunda işlem yapılması halinde, vergi cezası kesilmeyecek ve gecikme faizi hesaplanmayacaktır.

Özetle:

Enflasyon düzeltmesi uygulamasında, “256- Diğer Maddi Duran Varlıklar” hesabında yer alan eski eşyaların parasal olmayan kıymet olarak kabul edilip enflasyon düzeltmesine tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu eşyaların parasal olmayan olup olmadığının önceden tespit edilmesi gerekmektedir.